Çekle ödemede karşılıksız çıkma riski ve alacaklının yolları
Karşılıksız çıkan çekte kambiyo takibi, menfi tespit riski ve zamanaşımı süreleri; ticari hayatta en sık karşılaşılan tahsil sorunu.
İbraz süresi
Çekin bankaya süresinde ibraz edilmiş olması, hem kambiyo takibi hem de ceza sorumluluğu bakımından belirleyicidir. İbraz süresi, çekin düzenlendiği ve ödeneceği yere göre değişir.
Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, aynı ülkede başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde ibraz edilmelidir; yurt dışında düzenlenen çeklerde süre daha uzundur.
Süresinde ibraz edilmeyen çek, kambiyo senedi niteliğini takip açısından kaybedebilir; alacak bu durumda genel hükümlere göre istenir.
Karşılıksız işlemi
Bankanın çek üzerine karşılıksızdır şerhi düşmesi, takibin ve şikâyetin dayanağını oluşturur. Kısmi ödeme yapılmışsa bu da şerhte gösterilir.
Bankanın ödeme yükümlülüğü
Karşılıksız çıkan her çek yaprağı için muhatap banka, kanunda belirlenen ve her yıl güncellenen tutara kadar ödeme yapmakla yükümlüdür. Bu ödeme alacaktan düşülür; kalan kısım için takip sürer.
Kimlere başvurulur
Hamil, çeki düzenleyen keşideciyle birlikte çeki ciro edenlere de başvurabilir. Bunun için çekin süresinde ibraz edilmiş ve karşılıksız şerhinin alınmış olması gerekir.
Ciro zincirindeki her imzanın kime ait olduğu, takibin kimlere yöneltileceğini belirler.
Kambiyo takibi
Karşılıksız çek için kambiyo senetlerine özgü takip yapılır. Bu takipte itiraz süresi beş gündür ve itiraz kural olarak takibi durdurmaz.
Borçlunun takibi durdurabilmesi için icra mahkemesinden karar alması, çoğu halde teminat göstermesi gerekir.
İhtiyati haciz
Borçlunun mallarını elden çıkarma ihtimali varsa, takipten önce ya da takiple birlikte ihtiyati haciz istenebilir. Alacak bir çeke dayandığında mahkeme ihtiyati haciz için teminat istemeyebilir; bu, çekli alacakları hızlı korumaya elverişli kılar.
Zamanaşımı
Çekten doğan takip hakkı, ibraz süresinin bitiminden itibaren belirli bir süreyle sınırlıdır. Bu süre dolduğunda kambiyo takibi yapılamaz; alacak temel ilişkiye dayanılarak istenebilir.
Hamilin keşideciye ve cirantalara karşı hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ayda zamanaşımına uğrar.
Bu nedenle elde bulunan çeklerin süre takibi, ticari alacak yönetiminin bir parçası olmalıdır.
Ceza boyutu
Karşılıksız çek keşide etmek, şikâyete bağlı olarak yaptırıma tabidir. Şikâyet süresi kısadır ve süresinde yapılmazsa hak düşer.
Ceza yolu, alacağın tahsilini kendiliğinden sağlamaz; tahsil için icra takibi ayrıca yürütülür.
Hazırlanması gereken belgeler
Çekin aslı ya da ön ve arka yüzünün fotokopisi
Bankanın karşılıksız şerhi ve ibraz tarihi
Çekin verildiği temel ilişkiye ait fatura ya da sözleşme
Ciro zincirindeki kişilerin kimlik ve adres bilgileri
Kısmi ödeme yapılmışsa dekontlar
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Randevu talep edin
Ticari Davalar kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.

