İçeriğe geçAv. Mert Sümbül Hukuk Bürosu

Alan 03

Ticari Davalar

Şirketler arası sözleşme uyuşmazlıkları, ticari alacak davaları ve kıymetli evraktan doğan ihtilaflar.

Bu alanda görülen işler

  • Ticari alacak davaları
  • Sözleşmeye aykırılık ve tazminat
  • Cari hesap uyuşmazlıkları
  • Çek ve bonoya dayalı davalar
  • Menfi tespit ve istirdat
  • Ticari arabuluculuk süreci
Randevu alın

Ticari dava nedir, nerede görülür

Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklar ile Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen konulardan doğan davalar ticari davadır (TTK m.4). Bu davalara asliye ticaret mahkemesi bakar; ayrı bir ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Davanın ticari sayılıp sayılmaması yalnızca hangi mahkemenin bakacağını değil; arabuluculuk şartını, faiz türünü, delil kurallarını ve bazı sürelerin işleyişini de belirler.

Dava öncesi arabuluculuk

Ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.

Arabuluculuk bir formalite değildir: anlaşma sağlanırsa düzenlenen belge ilam niteliği kazanır ve doğrudan icraya konulabilir. Görüşmeye hazırlıklı gitmek, dava kadar önemlidir.

Süreç adım adım

  1. Belgelerin toplanması ve ihtar: Sözleşme, fatura ve yazışmalar bir araya getirilir; gerekiyorsa karşı tarafa ihtarname gönderilir.
  2. Arabuluculuk: Para alacağı ve tazminat taleplerinde önce arabulucuya başvurulur. Anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir.
  3. Dava dilekçesi: Talep, dayanakları ve deliller dilekçede gösterilir. Gösterilmeyen delilin sonradan eklenmesi sınırlıdır.
  4. Dilekçeler aşaması: Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia ve savunma çerçevesi belirlenir.
  5. Ön inceleme: Mahkeme dava şartlarını ve uyuşmazlık konularını tespit eder; taraflar sulhe teşvik edilir.
  6. Tahkikat: Ticari defterler incelenir, bilirkişi raporu alınır, tanıklar dinlenir.
  7. Karar ve kanun yolu: Karara karşı istinaf, şartları varsa temyiz yoluna gidilebilir.

Delil düzeni

Ticari uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki argüman değil, belge düzenidir. Sözleşme, sipariş formları, irsaliyeler, faturalar, cari hesap ekstreleri ve e-posta yazışmaları birlikte bir bütün oluşturur.

Tacirler arasında fatura ve hesap özetine süresinde itiraz edilmemesi, içeriğinin kabul edildiği anlamına gelebilir (TTK m.21). Bu nedenle itiraz süreleri, alacağın doğduğu andan itibaren takip edilmelidir.

Usulüne uygun tutulmuş ticari defterler, tacirler arasındaki davalarda delil olarak kullanılabilir. Defterlerin açılış ve kapanış onaylarının eksiksiz olması bu bakımdan önemlidir (HMK m.222).

Sözleşmeye aykırılık

Tedarik, bayilik, distribütörlük ve hizmet sözleşmelerinde uyuşmazlık genellikle üç noktada çıkar: ifa zamanı, ayıplı mal veya hizmet ve feshin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı.

Haklı sebeple fesihte dahi, sözleşmedeki ihtar ve süre verme koşullarına uyulmaması tazminat talebini zayıflatır. Fesih beyanı, sonradan düzeltilmesi güç bir adımdır.

Tacirler arasında temerrüt ihtarı ve fesih bildirimi gibi beyanların noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf ya da kayıtlı elektronik posta ile yapılması gerekir (TTK m.18/3). Tacir sıfatıyla kararlaştırılan cezai şart, fahiş olduğu gerekçesiyle indirilemez (TTK m.22); sözleşme imzalanırken bu ihtimal hesaba katılmalıdır.

Yetki ve tahkim

Sözleşmedeki yetki kaydı, davanın hangi ilde görüleceğini; tahkim kaydı ise mahkeme yerine hakem önüne gidileceğini belirler.

Bu kayıtlar çoğu zaman sözleşmenin en sonunda, en az dikkat edilen yerde durur; fakat uyuşmazlık çıktığında ilk bakılan yer burasıdır.

Faiz ve zamanaşımı

Ticari işlerde uygulanacak faiz türü ve oranı, alacağın niteliğine ve sözleşmeye göre değişir. Avans faizi ile yasal faiz arasındaki fark, uzun süren dosyalarda ciddi tutarlara ulaşır.

Zamanaşımı süreleri de alacağın türüne göre farklıdır; genel süre dolmuş görünse bile, borcun ikrarı ya da kısmi ödeme süreyi yeniden başlatmış olabilir.

Hazırlanması gereken belgeler

  • Taraflar arasındaki sözleşme, ekleri ve değişiklik protokolleri
  • Sipariş formları, irsaliyeler, teslim tutanakları ve faturalar
  • Cari hesap ekstresi ve varsa mutabakat yazıları
  • Taraflar arasındaki e-posta ve yazışmalar
  • Gönderilen ihtarnameler ve tebliğ belgeleri
  • Çek veya bono varsa asılları ya da onaylı örnekleri
  • Ticari defter kayıtları ve ilgili muhasebe dökümleri

Süreler

  • Faturaya itiraz: tacirler arasında faturanın alınmasından itibaren sekiz gün (TTK m.21/2)
  • Genel zamanaşımı: on yıl; kira, faiz ve benzeri dönemsel edimlerde beş yıl (TBK m.146, m.147)
  • Kanun yolu: kararın tebliğinden itibaren iki hafta (istinaf ve temyiz, HMK m.345, m.361)

Sık yapılan hatalar

  • Arabuluculuğu formalite görüp hazırlıksız gitmek ya da talebi eksik tutarla başlatmak
  • Haksız bulunan bir faturaya sekiz gün içinde yazılı itiraz etmemek
  • Fesih ve temerrüt bildirimlerini e-posta ya da telefonla yapmak; tacirler arasında kanundaki şekle uyulmalıdır
  • Ticari defterlerin onaylarını eksik bırakmak; bu durum defterlerin lehe delil olarak kullanılmasını zorlaştırır
  • Yetki ya da tahkim kaydını gözden kaçırıp davayı yanlış yerde açmak
  • Faiz türünü belirtmeden alacak talep etmek

Sık sorulan sorular

Ticari alacak için doğrudan dava açabilir miyim?

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir.

Anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanırsa ya da icra edilebilirlik şerhi alınırsa ilam niteliği kazanır.

Faturaya itiraz etmezsem ne olur?

Tacirler arasında fatura ve hesap özetine kanunda öngörülen süre içinde itiraz edilmemesi, içeriğinin kabul edildiği sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle fatura elinize ulaştığında, itiraz süresi kaçırılmadan içeriği kontrol edilmelidir.

Sözleşmedeki yetki kaydı beni bağlar mı?

Tacirler arasında geçerli olarak kararlaştırılan yetki kaydı, davanın hangi mahkemede görüleceğini belirler. Tahkim kaydı varsa uyuşmazlık mahkeme yerine hakem önünde çözülür.

Bu kayıtlar sözleşmenin sonunda yer alsa da uyuşmazlıkta ilk bakılan hükümlerdendir.

İlgili rehber ve yazılar

Diğer çalışma alanları

Bankacılık ve Finans HukukuKefalet ve TeminatlarBorçlar ve Sözleşmeler HukukuMuvazaa ve Tasarrufun İptaliİrade Sakatlığı DavalarıTüm alanlar

Randevu talep edin

Ticari Davalar kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.