İçeriğe geçAv. Mert Sümbül Hukuk Bürosu

Alan 06

Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku

Sözleşmelerin hazırlanması, ifa ve fesih uyuşmazlıkları ile alacak ve tazminat talepleri.

Bu alanda görülen işler

  • Sözleşme hazırlığı ve incelemesi
  • Temerrüt ve ifa uyuşmazlıkları
  • Sözleşmeden dönme ve fesih
  • Cezai şart talepleri
  • Alacak ve tazminat davaları
  • Sebepsiz zenginleşme
Randevu alın

Sözleşme kurulurken

Uyuşmazlıkların büyük kısmı, sözleşme metninin hiç yazılmamasından ya da tarafların gerçek iş akışına uymayan hazır bir şablonun kullanılmasından doğar.

İyi bir sözleşme uzun olan değil, tarafların yükümlülüklerini, ifa zamanını, aykırılık halinde ne olacağını ve uyuşmazlığın nerede çözüleceğini net gösteren sözleşmedir.

Şekil şartı

Sözleşmeler kural olarak hiçbir şekle bağlı değildir; sözlü anlaşma da bağlayıcıdır (TBK m.12). Ancak kanunun özel olarak şekil aradığı sözleşmeler bu şekle uyulmadan yapılırsa geçerli olmaz. Taşınmaz satışı ve satış vaadi resmi şekle, kefalet ise el yazılı unsurlar içeren yazılı şekle bağlıdır.

Şekil şartı aranmayan durumlarda bile yazılı bir metin, uyuşmazlık çıktığında ispatın en güvenli yoludur.

Sözleşmede bulunması gerekenler

  • Tarafların tam unvanı, adresi ve yetkili temsilcileri
  • Edimin açık tanımı: ne teslim edilecek, hangi hizmet verilecek, hangi standartta
  • Bedel, ödeme takvimi ve gecikmede uygulanacak faiz
  • İfa yeri ve zamanı; teslim ve kabul usulü
  • Aykırılık halinde ihtar, süre verme ve fesih koşulları
  • Varsa cezai şart ve tazminatla ilişkisi
  • Bildirim adresleri, yetkili mahkeme ya da tahkim kaydı

Temerrüt

Borçlu ifa etmediğinde alacaklının hakları, temerrüdün doğup doğmadığına bağlıdır. Çoğu halde ihtar şarttır; ancak vade belirlenmişse ihtara gerek kalmadan temerrüt doğar (TBK m.117).

Temerrüt sonrası alacaklı, aynen ifayı ve gecikme tazminatını isteyebileceği gibi, şartları varsa sözleşmeden dönerek olumsuz zararını da talep edebilir (TBK m.125). Bu seçimlerin sonuçları farklıdır ve geri dönüşü güçtür.

Uyuşmazlık çıktığında adım adım

  1. Sözleşmeyi ve yazışmaları birlikte okuyun: Aykırılığın sözleşmenin hangi hükmüne dokunduğunu belirleyin.
  2. İhtar gönderin: Temerrüdü doğurmak ve süre vermek için yazılı ve ispatlanabilir bir ihtar gönderin.
  3. Seçimlik hakkı belirleyin: İfa ve gecikme tazminatı mı, sözleşmeden dönme mi; karar vermeden önce sonuçlarını değerlendirin.
  4. Arabuluculuk şartını kontrol edin: Taraflar tacirse ya da uyuşmazlık kanunda sayılan türdense dava öncesi arabuluculuk zorunlu olabilir.
  5. Dava ya da icra takibi: Alacak belirli ise icra takibi, değilse alacak veya tazminat davası değerlendirilir.

Cezai şart

Sözleşmeye konulan cezai şart, zararın ispatı gerekmeden talep edilebilmesi bakımından güçlü bir araçtır. Fakat fahiş cezai şart hâkim tarafından indirilebilir (TBK m.182); tacirler arasında ise bu indirim yapılamaz (TTK m.22).

Cezai şartın yanında ayrıca tazminat istenip istenemeyeceği, sözleşmedeki ifadeye bağlıdır; bu nokta metin yazılırken belirlenmelidir.

Haksız fesih riski

Sözleşmeyi feshetmek, çoğu zaman ilk akla gelen adımdır. Ancak feshin haklı sebebe dayanmadığı sonradan anlaşılırsa, fesheden taraf tazminatla karşı karşıya kalır.

Fesihten önce, aykırılığın gerçekten sözleşmeyi sürdürülemez kıldığı ve öngörülen ihtar ile süre verme adımlarının tamamlandığı kontrol edilmelidir.

Koşullar değişirse: uyarlama

Sözleşme kurulduktan sonra taraflarca öngörülemeyen olağanüstü bir değişiklik ifayı borçlu için aşırı ölçüde güçleştirmişse, borçlu hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını, bu mümkün değilse sözleşmeden dönmeyi isteyebilir (TBK m.138).

Uyarlama istisnai bir yoldur; değişikliğin öngörülemez olması ve borçlunun ifayı ihtirazi kayıtla yapmış ya da henüz ifa etmemiş olması gerekir.

Sebepsiz zenginleşme

Geçersiz bir sözleşmeye dayanılarak yapılan ödeme ya da gerçekleşmeyen bir sebep için verilen bedel, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir (TBK m.77). Bu talep, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrenmesinden itibaren iki yıl ve her halde zenginleşmeden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m.82).

Zamanaşımı

Alacağın türüne göre zamanaşımı süresi değişir: genel süre on yıldır, kira ve faiz gibi dönemsel edimlerde beş yıllık süre uygulanır (TBK m.146, m.147). Süre dolmadan önce dava ya da takip yoluyla kesilmesi mümkündür.

Zamanaşımı def'i ileri sürülmedikçe mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz (TBK m.161); bu nedenle davalı tarafta da süresinde değerlendirme yapılması gerekir.

Hazırlanması gereken belgeler

  • Sözleşme, ekleri ve sonradan yapılan değişiklikler
  • Taraflar arasındaki yazışmalar, e-postalar ve mesajlar
  • İfaya ilişkin teslim tutanakları, faturalar ve ödeme dekontları
  • Gönderilen ve alınan ihtarnameler
  • Zararın hesabını gösteren belgeler
  • Tarafların temsil yetkisini gösteren imza sirküleri ya da vekâletname

Sık yapılan hatalar

  • Sözlü anlaşmayla çalışıp yazışmaları saklamamak
  • Başka bir iş için hazırlanmış şablonu uyarlamadan kullanmak
  • İhtar göndermeden sözleşmeyi feshetmek
  • Cezai şartı ana borca göre ölçüsüz bir tutarda belirlemek; tacir olmayan taraf bakımından hâkim indirebilir ve sözleşmenin caydırıcılığı azalır
  • Seçimlik hakkı kullanmadan önce sonuçlarını değerlendirmemek
  • Zamanaşımı süresini, kısmi ödeme ya da borç ikrarının süreyi kesip kesmediğini kontrol etmeden beklemek

Diğer çalışma alanları

Muvazaa ve Tasarrufun İptaliİrade Sakatlığı DavalarıTapu İptal ve Tescil DavalarıGayrimenkul Hukukuİcra Hukukundan Doğan DavalarTüm alanlar

Randevu talep edin

Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.