Alan 05
Kefalet ve Teminatlar
Kefaletin geçerlilik şartları, kefilin sorumluluğunun sınırları ve teminat ilişkilerinden doğan davalar.
Bu alanda görülen işler
- Kefaletin geçerliliğinin incelenmesi
- Eşin rızası ve şekil şartları
- Müteselsil kefalette sorumluluk
- Kefilin borçluya rücuu
- Kefaletten kurtulma halleri
- Rehin ve ipotek teminatları
Şekil şartları belirleyicidir
Kefalet, Türk Borçlar Kanunu'nda en sıkı şekil şartlarına bağlanmış sözleşmelerden biridir. Kefalet sözleşmesinin yazılı olması yetmez; kefilin el yazısıyla sorumlu olduğu azami tutarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olma iradesini yazması gerekir (TBK m.583).
Bu unsurlardan birinin eksikliği kefaleti geçersiz kılar. Uygulamada en sık karşılaşılan eksiklik, azami tutarın matbu olarak yazılmış olmasıdır.
Kefalet türleri
Kefilin sorumluluğu, kefaletin türüne göre değişir:
- Adi kefalet: Alacaklı önce asıl borçluya başvurmak zorundadır; kefile ancak borçludan tahsil mümkün olmazsa gidilir (TBK m.585).
- Müteselsil kefalet: Borçlu temerrüde düştüğünde alacaklı doğrudan kefile başvurabilir (TBK m.586).
- Birlikte kefalet: Birden fazla kişi aynı borca kefil olduğunda her biri kendi payı oranında sorumludur; müteselsil sorumluluk kararlaştırılmışsa durum değişir (TBK m.587).
Eşin rızası
Evli bir kişinin kefil olabilmesi için, kural olarak eşinin yazılı rızası gerekir (TBK m.584). Rıza, kefalet sözleşmesinden önce ya da en geç sözleşme anında verilmiş olmalıdır; sonradan verilen rıza geçerli değildir.
Mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı bulunması ya da eşlerin yasal olarak ayrı yaşama hakkının doğmuş olması gibi istisnalar dar yorumlanır.
Sorumluluğun kapsamı
Adi kefalette alacaklı, önce asıl borçluya başvurmak zorundadır. Müteselsil kefalette ise doğrudan kefile gidebilir; uygulamada kefaletlerin çoğu müteselsildir.
Kefil, yazdığı azami tutarın üzerinde sorumlu tutulamaz. Faiz ve takip masrafları bu tutarın içinde mi dışında mı kalır, sözleşmenin yorumuna göre belirlenir.
Hakkınızda takip başlatıldıysa
- Ödeme emrini inceleyin: Takibin hangi yolla başlatıldığına ve itiraz süresine bakın.
- Kefaletnameyi isteyin: İmzaladığınız belgenin bir örneği elinizde yoksa alacaklıdan ya da takip dosyasından temin edin.
- Şekil şartlarını kontrol edin: Azami tutar, tarih ve müteselsil kefalet ibaresi el yazınızla mı, eşinizin rızası zamanında alınmış mı?
- Süresinde itiraz edin: Kefaletin geçersizliği ve azami tutarın aşılması, itirazda ileri sürülecek başlıca sebeplerdir.
- Gerekirse dava açın: Ödeme emri kesinleşmişse ya da ödeme yapılmışsa menfi tespit veya istirdat davası değerlendirilir.
Kefaletten kurtulma
Belirli süreli kefalette süre dolduğunda sorumluluk sona erer. Belirsiz süreli kefalette ise kanun, belirli koşullarda kefile sözleşmeden dönme imkânı tanır.
Gerçek kişilerin verdiği kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona erer (TBK m.598). Alacaklının, elindeki teminatları kefilin zararına azaltması ya da borçluya kefilin bilgisi dışında ek süre tanıması da kefilin sorumluluğunu etkileyebilir.
Ödeme sonrası rücu
Borcu ödeyen kefil, asıl borçluya rücu edebilir ve alacaklının haklarına halef olur (TBK m.596). Bu hakkın korunması için ödeme yapılırken belgelendirme titizlikle yapılmalıdır.
Birden fazla kefil varsa, ödeyen kefilin diğer kefillere payları oranında başvurma hakkı vardır.
Rehin ve ipotek teminatları
Kefalet kişisel bir güvencedir; rehin ve ipotek ise belirli bir mala bağlıdır. Taşınmaz üzerindeki ipotekte alacaklı, kural olarak önce rehinli malı paraya çevirmek zorundadır. Başka birinin borcu için kendi taşınmazını ipotek ettiren kişi, kefil gibi kişisel olarak değil, yalnızca o taşınmazla sorumludur.
Teminat veren tarafta ipoteğin kapsamı ve süresi, alan tarafta ise ipoteğin sırası ve tapudaki öncelik durumu baştan incelenmelidir.
Hazırlanması gereken belgeler
- Kefaletname ya da kefalet hükmü içeren kredi sözleşmesi
- Eşin rıza belgesi ve tarihi
- Asıl borç ilişkisine ait sözleşme ve ödeme planı
- Kefil hakkında başlatılan takibin ödeme emri ve tebliğ tarihi
- Yapılan ödemelerin dekontları
- İpotek akit tablosu ya da rehin sözleşmesi
Süreler
- Ödeme emrine itiraz: ilamsız takipte tebliğden itibaren yedi gün (İİK m.62); kambiyo takibinde beş gün (İİK m.168)
- Gerçek kişi kefaletinin kendiliğinden sona ermesi: sözleşmeden itibaren on yıl (TBK m.598)
- İstirdat davası: ödemeden itibaren bir yıl (İİK m.72)
Sık yapılan hatalar
- Kefaletnameyi azami tutar alanı boş ya da matbu doldurulmuş haliyle imzalamak
- Eşin rızasını kefaletten sonra almak ya da hiç almamak
- Kefil olarak ödeme yapıp dekontu ve ödeme açıklamasını saklamamak; rücu hakkı zayıflar
- Süreli kefalette sürenin bitimini takip etmemek
- Asıl borçlu hakkındaki takibin ve yapılmış ödemelerin durumunu öğrenmeden kefil olarak ödeme yapmak
- Kefaletin geçersizliğini ödeme emrine itirazda ileri sürmeyip kesinleşmeyi beklemek
Sık sorulan sorular
Eşimin haberi olmadan kefil oldum, geçerli mi?
Kural olarak evli bir kişinin kefil olabilmesi için eşinin yazılı rızası gerekir. Rızanın kefalet sözleşmesinden önce ya da en geç sözleşme anında verilmiş olması aranır; sonradan verilen rıza geçerli sayılmaz.
Bu şart yerine getirilmemişse kefalet geçersiz olabilir.
Kefil olarak ne kadar sorumluyum?
Kefaletnamede el yazınızla yazdığınız azami tutarın üzerinde sorumlu tutulamazsınız. Faiz ve takip masraflarının bu tutarın içinde mi dışında mı kaldığı, sözleşmenin ifadesine göre belirlenir.
Müteselsil kefalette alacaklı, asıl borçlu borcunu ödemede gecikmiş ve ihtar sonuçsuz kalmışsa ya da asıl borçlu açıkça ödeme güçsüzlüğü içindeyse, önce asıl borçluyu takip etmeden size başvurabilir.
Borcu ödersem borçludan geri alabilir miyim?
Evet. Ödeme yapan kefil asıl borçluya rücu edebilir ve alacaklının haklarına halef olur. Bunun için ödemenin belgelendirilmesi önemlidir.
Birden fazla kefil varsa, ödeyen kefil diğerlerine payları oranında başvurabilir.
İlgili rehber ve yazılar
Süreç rehberi
Kefilin sorumluluğu ve sınırları
Kefalet geçerli mi, ne kadar sorumlusunuz, ödeme yaptığınızda ne yapabilirsiniz: dört adımda kontrol listesi.
Diğer çalışma alanları
Randevu talep edin
Kefalet ve Teminatlar kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.

